ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏ କଥା ଜାଣିଛୁ ଯେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ହି ସମ୍ପଦ । କିନ୍ତୁ କଣ ଆମେ ଜାଣିଛୁ ସୁସ୍ଥତାର ପରିମାପ କଣ? ବା ପ୍ରକୃତରେ ସୁସ୍ଥତା କାହାକୁ ବୁଝାଏ । ବିଶ୍ୱ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଂଗଠନ ଅନୁସାରେ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ ରହିବା କେବଳ ସୁସ୍ଥତା ନୁହେଁ । ସୁସ୍ଥତାର ପ୍ରକୃତ ପରିଭାଷା ହେଲା ଶାରିରୀକ, ମାନସିକ ସହ ସାମାଜିକ ସୁସ୍ଥତା । ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଁ ମାନସିକ ସୁସ୍ଥତା ବି ସେତିକ ଜରୁରୀ ଯେତିକି ଶାରୀରିକ ସୁସ୍ଥତା । ଆଜିର ଏ ଧାଁ ଦଉଡ଼ ଜୀବନରେ ଆମେ ସେତେବେଳେ ଟିକେ ବରତି ପାଇଁ ମନବଳାଉ ଯେବେ ଆମ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପ୍ରଭାବିତ ହୁଏ ଆଉ ତାକୁ ଠିକ୍ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁ କିନ୍ତୁ ଆମେ ଆମର ମାନସିକ ସୁସ୍ଥତାକୁ ସବୁବେଳେ ଅବହେଳା କରିଥାଉ ।
ଅମୁଲ୍ୟ ଜୀବନ ଫାଉଣ୍ଡେସନ୍ ଭୁବନେଶ୍ୱର ଏମିତି ଏକ ଏନ୍ଜିଓ ଯେଉଁମାନେ ଲୋକଙ୍କର ଉଭୟ ଶାରିରୀକ ଓ ମାନସିକ ସୁସ୍ଥତା ପାଇଁ କାମ କରନ୍ତି । ଏହି ସଂସ୍ଥାର ଜୀବନ ଆନନ୍ଦ ପ୍ରୋଗ୍ରାମର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଲୋକଙ୍କ ଭାବପ୍ରବଣତା ଓ ମାନସିକ ସୁସ୍ଥତା ଉପରେ କାମ କରିବା ।
ଜୀବନ ଆନନ୍ଦ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମର ମୁଖ୍ୟଲକ୍ଷ୍ୟ ଥିଲା ଲୋକଙ୍କ ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଉପରେ କାମକରିବା କିନ୍ତୁ କେଉଁଠୁ ଆରମ୍ଭ କରିବୁ ଆମେ ବୁଝିପାରୁନଥିଲୁ । ଏଇ ସମୟରେ ଓଡ଼ିଶାର କଏଦୀ ଓ ସଂଶୋଧନ ସେବା ବିଭାଗର ଡ଼ିଜି ଡ଼ଃ ମନୋଜ କୁମାର ଛାବ୍ରା ୨୦୨୨ ଅଗଷ୍ଟରେ ଆମ ଟିମକୁ ଡ଼ାକିଲେ ଭବନେଶ୍ୱର ଝାରପଡ଼ାର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କାରାଗରକୁ । ଆମର ଗସ୍ତ ସମୟରେ ଆମେ ଜାଣିବାକୁ ପାଇଲୁ ଯେ ଝାରପଡ଼ା ଜେଲରେ ଥିବା ଅଧିକାଂଶ କଏଦୀ ବିଚାର ଅଧୀନରେ ରହିଛନ୍ତି । ଦୋଷୀ ସାବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇଥିବା କଏଦୀମାନଙ୍କୁତ ପାରିଶ୍ରମିକ ସହ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ କାମରେ ନିୟୋଜିତ କରାଯାଇଛି କିନ୍ତୁ ବିଚାରଧୀନ ଥିବା କଏଦୀ ମାନଙ୍କୁ କୌଣସୀ କାମରେ ନିୟୋଜିତ କରିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ନାହିଁ । ସମୟ ଅତିବାହିତ କରିବା ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କଷ୍ଟକର ହେଉଥିଲା । ତେଣୁ ଆମେ ସେମାନଙ୍କୁ ଏକାଠି କଲୁ ଓ ତାଙ୍କ ସମୟକୁ ମଜାଦାର କରିବାପାଇଁ ମନସ୍ଥ କଲୁ । ଫଳରେ ସେମାନେ ତାଙ୍କ ମନରେ ଆସୁଥିବା ବିଭିନ୍ନପ୍ରକାର ନକରାତ୍ମତ ଭାବନାରୁ ବାହାରିପାରିବେ ।
ଶ୍ୱେତା କାନୁନ୍ଗୋ -ପ୍ରୋଗ୍ରାମ ହେଡ଼୍, ଅମୁଲ୍ୟ ଜୀବନ ଫାଉଣ୍ଡେସନ୍
ଭୁବନେଶ୍ୱର ଝାରପଡ଼ା ଜେଲସହ କିଛି ଆଲୋଚନା ଓ ବିଚାରବିମର୍ଶ ପରେ ଅମୁଲ୍ୟ ଜୀବନ ଫାଉଣ୍ଡେସନ୍ ଏକ ନିଆରା ଚିନ୍ତାଧାରା “ମୁକ୍ତ ବିହଙ୍ଗମ” କାର୍ଯ୍ୟକମର ଆରମ୍ଭ କଲେ । “ମୁକ୍ତ ବିହଙ୍ଗମ” କଏଦୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ମନୋରଞ୍ଜନ କେନ୍ଦ୍ରର କାମ କରିବ, ଯେଉଁଠାରେ ଲାଇବ୍ରେରୀ ସହ ଦକ୍ଷତା ବିକାଶ, କମ୍ୟୁନିଟି ରେଡ଼ିଓ ଷ୍ଟେସନ ଏବଂ ମନୋରଞ୍ଜନ କେନ୍ଦ୍ର ରହିଛି । ଏହା ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୨୨ରେ ଏକ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ପ୍ରକଳ୍ପ ରୁପେ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ।
କଏଦୀ ମାନଙ୍କର ମନୋରଞ୍ଜନ ସାଙ୍ଗକୁ ତାଙ୍କ ବ୍ୟବହାରରେ ସୁଧାର ଆଣିବା “ମୁକ୍ତ ବିହଙ୍ଗମ”କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମର ମୁଖ୍ୟଲକ୍ଷ୍ୟ । ଏଥିରେ କଏଦୀମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଭାବନାକୁ ବ୍ୟକ୍ତ କରିବାର ଏକ ସୁଯୋଗ ମିଳିବା ସହ ସେମାନେ ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତିଭାକୁ ବିକଶିତ କରିପାରିବେ । ଏହା ତାଙ୍କ ମାନସିକ ସ୍ଥିତିରେ ସୁଧାର ଆଣିବା ସହ ସେମାନଙ୍କୁ ଭଲ ମଣିଷ ହୋଇ ସମାଜର ମୁଖ୍ୟ ସ୍ରୋତରେ ମିଶିବା ପାଇଁ ସୁଯୋଗ ଆଣିଦେବ।
କହିଛନ୍ତି ଓଡ଼ିଶା କଏଦୀ ଓ ସଂଶୋଧନ ସେବା ବିଭାଗର ଡ଼ିଜି – ଡ଼ଃ ମନୋଜ କୁମାର ଛାବ୍ରା
“ମୁକ୍ତ ବିହଙ୍ଗମ”କାର୍ଯ୍ୟକମରେ କମ୍ୟୁନିଟି ରେଡ଼ିଓ ଷ୍ଟେସନର ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଛି ଯାହାର ନାମ ହେଉଛି – “ଆଜାଦ ବାଣୀ”ା ଏହାର ସ୍ଥାପନାର ମୁଖ୍ୟଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଲା କଏଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସକାରାତ୍ମକ ମନୋଭାବକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା, ସୃଜନଶୀଳତା ବିକାଶ, ମାନସିକ ସ୍ଥିତିରେ ସୁଧାର ଆଣିବା ସହ ଦକ୍ଷତା ବିକାଶ କରିବା । ଏମାନଙ୍କୁ ରେଡ଼ିଓ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଦେଉଛନ୍ତି ରେଡ଼ିଓ ଚକୋଲେଟ୍ ୧୦୪ ଏଫ୍.ଏମ.ର ପ୍ରଷିଦ୍ଧ ଆର୍ଜେ କୋମଲ ଜ୍ୟୋତି । ଏଥିରେ ପ୍ରଥମ ୨୦ ଜଣ ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ୟାଚ୍କୁ ପ୍ରତି ସୋମବାରରୁ ଶନିବାର ଯାଏଁ ୧ ଘଣ୍ଟାର ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ୨୦୨୨ ନଭେମ୍ବର ମାସରୁ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୨୩ ଯାଏଁ ଦିଆଯାଇଛି । ଆମେ ଏଇ କମ୍ୟୁନିଟି ରେଡ଼ିଓର ଆରମ୍ଭ କିଛି ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକୀୟ ଉପକରଣ ଓ ୬୦୦୦ ଗୀତରୁ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲୁ, କିନ୍ତୁ ଆମ ପାଖରେ ବଡ଼ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ଥିଲା ସେମାନଙ୍କୁ ଏକଜୁଟ୍ କରି ଏଥିରେ ସାମିଲ କରାଇବା । କିନ୍ତୁ ଆମକୁ ଜେଲ ଅନ୍ତେବାସୀ ମାନଙ୍କଠାରୁ ଭଲ ସହଯୋଗ ମିଳିଲା ଏବଂ ଆମେ ପ୍ରଥମ ୨୦ ଜଣ ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ୟାଚ୍ର ପ୍ରଶୀକ୍ଷଣ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲୁ, ଫଳରେ ସେମାନଙ୍କ ମାନସିକ ସ୍ଥିତିରେ ସୁଧାର ଆସିବା ସହ ତାଙ୍କର ଅନ୍ର୍ତ୍ରନିହିତ ପ୍ରତିଭାର ପରିସ୍ଫୁଟନ ହୋଇଥିଲା । ସେମାନେ ତାଙ୍କ ଆଡ଼ୁ ନୂଆ ଓ କ୍ରିଏଟିଭ୍ ଚିନ୍ତାଧାରା ଆମ ସହ ଆଲୋଚନା କରିବା ସହ ନିଜେ ନିଜେ ରେଡ଼ିଓ କାର୍ଯକ୍ରମକୁ ପରିଚାଳନା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ । ଆଜି ଏଇ ୨୦ ଜଣ ଆର୍ଜେ ପ୍ରଶିକ୍ଷିତ ହୋଇ ଏହାକୁ କ୍ୟାରିୟର ଭାବେ ଆଗକୁ ନେବାପାଇଁ ଦୃଢ଼ ପରିକର । ସେମିତି ଏବେ ନୂଆ ୧୫ ଜଣ ମଧ୍ୟ ଆରଜେ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ନେବାପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ । ଆମେ ଆଶାବାଦୀ ଯେ ଏମାନେ ଜେଲରୁ ମୁକୁଳିଲା ପରେ ରେଡ଼ିଓରେ ଆରଜେ ଭାବେ ନିଜ କ୍ୟାରିୟର ଗଢ଼ିବା ସହ ଆତ୍ମନିର୍ଭର ହୋଇପାରିବେ, କହିଛନ୍ତି ଶ୍ୱେତା କାନୁନ୍ଗୋ ।
“ଆଜାଦ ବାଣୀ” ମାଧ୍ୟମରେ ସେମାନଙ୍କୁ ରେଡ଼ିଓର ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ବିଭାଗ ଯେମିତି ପ୍ରସାରଣ, ଉଚ୍ଚାରଣ, ଜିଙ୍ଗଲ ବନେଇବା, ବିଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ବନେଇବା, ରେଡ଼ିଓର ଉପକରଣ ଚଲେଇବା ଆଦି ବିଷୟରେ ଦିଆଯାଉଛି ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ । ଫଳରେ ଏବେ ଏମାନେ ହିଁ ରେଡ଼ିଓ ଷ୍ଟେସନର ସବୁ କାମ ସମ୍ଭାଳିବା ସହ ରେଡ଼ିଓ ମାଧ୍ୟମରେ ଜେଲର କଏଦୀଙ୍କର କରୁଛନ୍ତି ମନୋରଞ୍ଜନ । “ଆଜାଦ ବାଣୀ”ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳ ୭ ରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ସଂଧ୍ୟା ୭ ଯାଏ ଚାଲେ ଏଥିରେ ବିଭିନ୍ନ ସୂଚନାଠୁ ନେଇ, ଖବର ପ୍ରସାରଣ, ସାକ୍ଷାତକାର, କବିତା ଓ ସଂଗୀତ ଆଦି ପରିବେଷଣ କରାଯାଏ ।
ଜେଲର ନାଁ ଶୁଣିଲେ ଭୟ ଲାଗେ, ମୁଁ ଯେତେବେଳେ ପ୍ରଥମେ ଜେଲର ଗେଟ୍ ବାହାରେ ପହଁଞ୍ଚିଥିଲି ମୋ ମନରେ ଆତଙ୍କ ଖେଳିଯାଇଥିଲା । ୟା ଭିତରର ମାହୋଲ କେମିତି ଥିବ ୟା ବିଷୟରେ ମୋର କୌଣସି ବି ଧାରଣା ନଥିଲା କିନ୍ତୁ ଏବେ ଜେଲରେ ଏବେ ମୁଁ ଏତେ କଥା ଶିଖିଲିଣି ଯାହା ମୋତେ ବେଶ୍ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ଦେଇଛି । ବିଶେଷକରି ଅମୁଲ୍ୟ ଜୀବନ ଫାଉଣ୍ଡେସନ୍ ମୋ ଭଳି କଏଦୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆଶାର କିରଣ ଭଳି, ଯାହା ଫଳରେ ଆମ ଭିତରେ ପ୍ରତିଭା ବିକଶିତ ହେବାରେ ଲାଗିଛି । ଏବେ ମୋତେ ଜେଲରୁ ଯିବାକୁ ଇଚ୍ଛାବି ହେଉନାହିଁ, ଜେଲର ସମସ୍ତ କର୍ତ୍ତୁପକ୍ଷ, ଅମୁଲ୍ୟ ଜୀବନ ଫାଉଣ୍ଡେସନ ଓ ଆରଜେ କୋମଲଙ୍କୁ ବିଶେଷ ଧନ୍ୟବାଦ ଆମକୁ ଏତେସବୁ ଶିଖେଇଥିବାରୁ ।
କହିଛନ୍ତି କଏଦୀରୁ ଆରଜେ ହେଇଥିବା – ଛୋଟା ପ୍ୟାକେଟ୍ ବଡ଼ା ଧମାକା
ଅମୂଲ୍ୟ ଜୀବନ ଫାଉଣ୍ଡେସନ୍ ଏବେ ମହିଳା କଏଦୀମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆରଜେ ଟ୍ରେନିଂ ଦେବାର ଯୋଜନା କରୁଛନ୍ତି । ଜୀବନ ଆନନ୍ଦ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମର ସଫଳତାକୁ ଦେଖି ଓଡ଼ିଶା କଏଦୀ ଓ ସଂଶୋଧନ ସେବା ବିଭାଗ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକମକୁ ଓଡ଼ିଶାର ଅନ୍ୟ ୮ ଗୋଟି ଜିଲ୍ଲାର ଜେଲରେ ଏହାକୁ ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଛନ୍ତି ।
“ଆଜାଦ ବାଣୀ” ଏକ କ୍ରିଏଟିଭ ଓ ସକରାତ୍ମକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଯେଉଁଠି କଏଦୀମାନେ ନିଜର ଅନ୍ର୍ତ୍ରନିହିତ ପ୍ରତିଭାକୁ ବିକଶିତ କରିବା ପାଇଁ ସୁଯୋଗ ପାଉଛନ୍ତି । ଏଠି ଯେ କେବଳ ୨୦ଜଣ କଏଦୀଙ୍କୁ ମନୋରଞ୍ଜନ ଦେଉଛି ତା ନୁହେଁ ବରଂ ଜେଲରେ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମକୁ ଶୁଣୁଥିବା ୧୦୦୦ରୁ ଅଧିକ କଏଦୀଙ୍କୁ ପ୍ରତିଦିନ ମନୋରଞ୍ଜନର ଖୋରାକ ସହ କରୁଛି ସଚେତନ । ଏଇଭଳି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ କଏଦୀମାନଙ୍କ ଜୀବନରେ ଏକ ସକାରାତ୍ମକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିବା ସହ ସେମାନଙ୍କୁ ଭବିଷ୍ୟତରେ କରାଇପାରିବ ଆତ୍ମନିର୍ଭର । ଜେଲର ପରିବେଶ ଏହାଦ୍ୱାରା ସକାରାତ୍ମକ ରହିବ । ଆମେ ଏମିତି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଓଡ଼ିଶାର ସମସ୍ତ ଜେଲରେ କରିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦେଉଛୁ ।
କହିଛନ୍ତି ଅମୂଲ୍ୟ ଜୀବନ ଫାଉଣ୍ଡେସନର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା – ଅଭିନାସ ଖେମକା ।
ଏଇ ସମାଜରେ କିଏବା କାହିଁକି କଏଦୀମାନଙ୍କ କଥା ଭାବିବ କହିଲେ, କିନ୍ତୁ ଅମୂଲ୍ୟ ଜୀବନ ଫାଉଣ୍ଡେସନ ଆଗେଇ ଆସିଛନ୍ତି, କଏଦୀଙ୍କ ଜେଲ ସମୟକୁ ମଜାଦାର କରିବା ସହ ଲାଗିପଡ଼ିଛନ୍ତି ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତିଭା ବିକାଶରେ । ଏହା ସମାଜରେ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଉଦାହରଣ ସୃଷ୍ଟିକରୁଛି । ଆମ ଟିମ୍ ତରଫରୁ ଅମୂଲ୍ୟ ଜୀବନ ଫାଉଣ୍ଡେସନ ଓ ଏହାର ନିଆରା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ “ଆଜାଦ ବାଣୀ” ପାଇଁ ଅନ୍ତରରୁ ସାଧୁବାଦ ।
