ଭାଷା କେବଳ ଏକ ଯୋଗାଯୋଗର ମାଧ୍ୟମ ନୁହେଁ; ଏହା ସଂସ୍କୃତି, ଆବେଗ, ଏବଂ ସାମୁଦାୟିକ ଇତିହାସର ମଧ୍ୟ ବାହକ। କିନ୍ତୁ କାଳଗର୍ଭରେ ଅନେକ ପୁରାତନ ଜନଜାତିଙ୍କ ଭାଷା ଧୀରେ ଧୀରେ ବିଲୁପ୍ତ ହେବାକୁ ଲାଗିଛି, ସେଥିପାଇଁ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ବଢିଛି । ଏହାର ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ଉପଲବ୍ଧି କରିପାରି ଓଡ଼ିଶାର ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲା ଗୋବିନ୍ଦପୁରର ୨୮ ବର୍ଷୀୟ ଆସିଷ୍ଟାଣ୍ଟ ରେଭେନ୍ୟୁ ଇନ୍ସପେକ୍ଟର ରାମଜିତ ଟୁଡୁ ସାନ୍ତାଳି ଭାଷାକୁ ଡିଜିଟାଲ୍ ଯୁଗରେ ମଧ୍ୟ ବଂଚାଇ ରଖିବା ପାଇଁ ଗୋଟିଏ ଅନଲାଇନ୍ ପ୍ଲାଟଫର୍ମଗୁଡ଼ିକ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି ।
ଛଅ ଭାଇ-ଭଉଣୀ ବିଶିଷ୍ଟ ଏକ ବଡ଼ ପରିବାରରେ ସବୁଠୁ ଛୋଟ ଥିଲେ ରାମଜିତ । ତାଙ୍କ ବିଧବା ମାଆ ଚାଷବାସ କରି ପିଲାମାନଙ୍କୁ ବଡ଼ କରିଥିଲେ । ମା’ଙ୍କ କଠୋର ପରିଶ୍ରମ ଓ ସହନଶୀଳତା ରାମଜିତଙ୍କୁ ବେଶ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥିଲା । ସେ ଗୋପବନ୍ଧୁ ଇନ୍ଷ୍ଟିଟ୍ୟୁଟ ଅଫ ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂରୁ ମେକାନିକାଲ୍ ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂରେ ଡିପ୍ଲୋମା କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ଓ ପ୍ରୋଗ୍ରାମିଂ ପ୍ରତି ଥିବା ଭଲପାଇବାକୁ ତାଙ୍କ ଗତିପଥ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଥିଲା ।
“୨୦୧୪ ମସିହାରେ ମୋ ପ୍ରଥମ ମୋବାଇଲ୍ ଫୋନ୍ ପାଇଲା ପରେ ମୁଁ ଅନୁଭବ କରିଥିଲି, ଆନଲାଇନରେ ସୂଚନା ତ ପ୍ରଚୁର ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ତାହା ମୋ ମାତୃଭାଷା ସାନ୍ତାଳିରେ ଉପଲବ୍ଧ ନଥିଲା। ସାନ୍ତାଳିର ଓଲଚିକି ଲିପି ମୋବାଇଲ୍ ଫୋନରେ ନଥିବାରୁ ମୁଁ ମୋ ବନ୍ଧୁ ପରିବାରଙ୍କ ସହ ଯୋଗାଯୋଗ କରିବାରେ ଅସୁବିଧା ହେଉଥିଲା । ଏହି ଅସୁବିଧା ମତେ ସାନ୍ତାଳି ଭାଷାକୁ ଡିଜିଟାଲ୍ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରେରଣା ଦେଲା।”
ତା’ପରେ ରାମଜିତ ଓଲଚିକି ଲିପିକୁ ଆଧୁନିକ ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ସହ ସଂଯୋଗ କରିବାର ସମସ୍ତ ସମ୍ଭାବନା ଦିଗରେ ଗବେଷଣା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ନିଜ ହାତଖର୍ଚ୍ଚରୁ ସେ ବଜାରରେ ଥିବା ବିଭିନ୍ନ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ କାଫେଗୁଡ଼ିକୁ ଯାଇ ଏକ ୱେବସାଇଟ୍ ଗଢିବାକୁ ଲାଗିଲେ । ମିଶି କାମ କରିବାକୁ ସେ ତାଙ୍କ ବନ୍ଧୁ ଅଶ୍ୱିନୀ ଓ ବାପି ମୁର୍ମୁଙ୍କ ସହିତ ‘ଓଲଚିକି ଟେକ୍’ ନାମକ ଏକ ସଂଗଠନ କରିଥିଲେ । କ୍ଟକ୍ଷମଷସଳସୟକ୍ସ.ଭକ୍ଷକ୍ଟଶଗ୍ଦକ୍ଟ୍ରକ୍ଟଗ୍ଧ.ମକ୍ଟଜ୍ଞ ନାମକ ଏକ ୱେବସାଇଟ୍ ସେମାନେ ଗଠନ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଲୋକମାନେ ଓଲଚିକିକୁ କିପରି ନିଜ ନିଜର ମୋବାଇଲ ଫୋନ, ଟ୍ୟାବ, କଂପ୍ୟୁଟର ଆଦି ଡ଼ିଭାଇସମାନଙ୍କରେ ସକ୍ରିୟ କରିବେ ଓ ନିଜ ମାତୃଭାଷାରେ ମେସେଜ ଦେବା, ଚାଟ କରିବା, ପୋଷ୍ଟ କରିବା କରିପାରିବେ, ତାହାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ସେଥିରେ ଉପଲବ୍ଧ କରାଇଥିଲେ ।
ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରୟାସ ଏଠାରେ ଥମି ଯାଇନଥିଲା। ସେମାନେ “ବିର-ମାଳି” ନାମକ ପ୍ରଥମ ସାନ୍ତାଳି ଇଣ୍ଟରନେଟ ପ୍ରତ୍ରିକା ବା ଇ-ମାଗାଜିନ୍ ର ଶୁଭାରମ୍ଭ କରିଥିଲେ, ଯାହା ସାନ୍ତାଳି ଲେଖକମାନଙ୍କୁ ନିଜର କାହାଣୀ ଏବଂ କବିତାଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରକାଶ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ମଞ୍ଚ ଦେଇଥିଲା । ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ସାନ୍ତାଳି ସାହିତ୍ୟକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଦେବା ସହିତ ସାନ୍ତାଳି ଭାଷାର ଏକ ନୂତନ ପିଢ଼ୀର ଲେଖକମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ଭାଷା ଐତିହ୍ୟକୁ ଆପଣାଇବା ପାଇଁ ଉତ୍ସାହିତ କଲା।
୨୦୧୮ରେ ସାନ୍ତାଳି ୱିକିପିଡ଼ିଆର ଶୁଭାରମ୍ଭ ଆଉ ଏକ ବଡ଼ ମାଇଲଖୁଣ୍ଟ ସାଜିଲା । ରାମଜିତ ଓ ଅନ୍ୟ ସହଯୋଗୀମାନେ ମିଶି ବିଭିନ୍ନ ବିଷୟ ମାନଙ୍କରେ ପ୍ରାୟ ୧ ଲକ୍ଷରୁ ଅଧିକ ଲେଖା ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସାନ୍ତାଳୀ ଭାଷାଭାଷୀ ଲୋକମାନେ ନିଜେ ନିଜ ଭାଷାରେ ନିଜର ବିଭିନ୍ନ ଜ୍ଞାନ ଓ ସୂଚନାର ସଂପ୍ରସାରଣ କରିପାରିଥିଲେ । ସେମାନେ ଏହି ତାଙ୍କର ଯୋଜନାକୁ ମୁକ୍ତ ବା open-source platform ଭାବେ ଗଠନ କରିଥିଲେ, ଯାହାଫଳରେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଆଉ କେହି ମଧ୍ୟ ଏହି ଯୋଜନାକୁ ଆହୁରି ଆଗକୁ ନେଇ ପାରିବେ ।
ରାମଜିତଙ୍କ ପ୍ରୟାସ ଯେତେବେଳେ ଲୋକଲୋଚନକୁ ଆସିଲା, ସେ ସାନ୍ତାଳି ଭାଷାର ଡିଜିଟାଇଜେସନର ଗରୁତ୍ୱ ଓ ଆବଶ୍ୟକତା ସହ ଏହାର ପ୍ରଚାର ପ୍ରସାର କରିବା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ, ଏକ୍ସପୋ ଏବଂ ଲେଖକ ସମ୍ମିଳନୀରେ ଆଦିରେ ଭାଗ ନେବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ । ତାଙ୍କ ପ୍ରୟାସ ପାଇଁ ଭାରତ ବାହାରେ ବାଂଲାଦେଶ, ନେପାଳ ଓ ଭୂଟାନରେ ଥିବା ସାନ୍ତାଳି ଭାଷାର ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଉପକୃତ ହୋଇପାରିଲେ ।
୨୯ ସେପ୍ଟମ୍ବର ୨୦୨୪ରେ ରାମଜିତଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତପୂର୍ବ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଭାରତର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦିଙ୍କ ମାନ୍ୟତା ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ । ମୋଦି ନିଜର ମାସିକ ରେଡିଓ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ “ମନ କି ବାତ” ରେ ରାମଜିତଙ୍କୁ ଶ୍ରେୟ ଦେଇ ସାନ୍ତାଳି ଭାଷାର ସୁରକ୍ଷା ପଛରେ ତାଙ୍କ ଅବଦାନର ପ୍ରଶଂସା କରିଥିଲେ ।
“ବିଶ୍ୱରେ ଯେତେବେଳେ ଭାଷାମାନେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେବାରେ ଲାଗିଛନ୍ତି, ସାନ୍ତାଳି ଭାଷାକୁ ଡିଜିଟାଇଜ୍ କରିବା ଏକ ବହୁତ ବଡ଼ ସଫଳତା”
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦି
ଭବିଷ୍ୟତରେ, ରାମଜିତ ଏକ ଅନଲାଇନ ସାନ୍ତାଳି ଅନୁବାଦ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ପାଇଁ ଯୋଜନା କରୁଛନ୍ତି ଯାହାଦ୍ୱାରା ଟେକ୍ସଟ୍-ଟୁ-ଭଏସ୍ ଏବଂ ଭଏସ୍-ଟୁ-ଟେକ୍ସଟ୍ ହେବା ସହ ଅନ୍ୟ ଭାଷାମାନଙ୍କରେ ଏବଂ ମାନଙ୍କରୁ ଅନୁବାଦ ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରିବ । ତାଙ୍କର ଏହି ଯୋଜନା କେବଳ ସ୍ୱାକ୍ଷର ଲୋକମାନଙ୍କୁ ନୁହେଁ, ଦୃଷ୍ଟିହୀନମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସାନ୍ତାଳି ଭାଷାର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଲବ୍ଧ ହୋଇପାରିବ।
ରାମଜିତ ଟୁଡୁଙ୍କ ଏହି ଯାତ୍ରା ବୈଷୟିକ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ନିଜ ସାଂସ୍କୃତିକ ପରିଚୟକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବାର ଏକ ଦୃଢ଼ ପ୍ରମାଣ । ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ବହୁତଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରେରଣା ସୃଷ୍ଟି କରିଛି, ଏବଂ ପ୍ରମାଣ ସାଜିଛି ଯେ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ ଓ ସୃଜନଶୀଳତା ଯେକୌଣସି ସଂକଟାପନ୍ନ ଭାଷାକୁ ଡିଜିଟାଲ୍ ଯୁଗରେ ସ୍ଥାନ ଦେଇପାରିବ।
